भक्तामर स्तोत्र

भक्तामर प्रणत मौलि मणि प्रभाणा मुद्योतकं दलित पाप तमो वितानम्।
सम्यक् प्रणम्य जिनपाद युगं युगादा वालम्बनं भवजले पततां जनानाम् ||1||
य: संस्तुत: सकल  वाङ् मय  तत्त्वबोधा दुद्भूतबुद्धि  पटुभि: सुर  लोक  नाथै:।
स्तोत्रैर्जगत् त्रितय  चित्त  हरैरुदारै:, स्तोष्ये किलाह मपि तं प्रथमं जिनेन्द्रम् ||2||
बुद्ध्या विनापि विबुधार्चित पादपीठ! स्तोतुं समुद्यत मतिर्विग तत्रपोऽहम्।
बालं विहाय जल संस्थित मिन्दुबिम्ब मन्य: क इच्छति जन: सहसा ग्रहीतुम् ||3||
वक्तुं गुणान गुण समुद्र ! शशाङ्क कान्तान्, कस्ते क्षम: सुरगुरुप्रतिमोऽपि बुद्ध ्या।
कल्पान्त कालपवनोद्धत नक्र चक्रं, को वा तरीतुमल मम्बुनिधिं भुजाभ्याम् ||4||
सोऽहं तथापि तव भक्ति – वशान मुनीश! कर्तुं स्तवं विगत शक्ति रपि प्रवृत्त:।
प्रीत्यात्म वीर्य मवि चार्य मृगी मृगेन्द्रम्, नाभ्येति किं निजशिशो: परिपालनार्थम् ||5||
अल्प श्रुतं श्रुतवतां परिहास धाम, त्वदभक्तिरेव मुखरीकुरुते बलान्माम्।
यत्कोकिल: किल मधौ मधुरं विरौति, तच्चाम्र चारु कलिका निकरैक हेतु: ||6||
त्वत्संस्तवेन भव सन्तति सन्निबद्धं, पापं क्षणात क्षयमुपैति शरीर भाजाम्।
आक्रान्त लोक मलि नीलमशेष माशु, सूर्यांशु भिन्नमिव शार्वर मन्धकारम् ||7||
मत्वेति नाथ! तव संस्तवनं मयेद, मारभ्यते तनु धियापि तव प्रभावात्।
चेतो हरिष्यति सतां नलिनी दलेषु, मुक्ताफल द्युति मुपैति ननूद बिन्दु: ||8||
आस्तां तव स्तवन मस्त समस्त दोषं, त्वत्सङ्कथाऽपि जगतां दुरितानि हन्ति।
दूरे सहस्र किरण: कुरुते प्रभैव, पद्मा करेषु जलजानि विकास भाञ्जि ||9||
नात्यद्भुतं भुवन भूषण ! भूूतनाथ! भूतै र्गुणै र्भुवि भवन्त मभिष्टुवन्त:।
तुल्या भवन्ति भवतो ननु तेन किं वा, भूत्याश्रितं य इह नात्मसमं करोति ||10||
दृष्ट्वा भवन्त मनिमेष विलोकनीयं, नान्यत्र तोष मुपयाति जनस्य चक्षु:।
पीत्वा पय: शशिकर द्युति दुग्ध सिन्धो:, क्षारं जलं जलनिधे रसितुं क इच्छेत्? ||11||
यै: शान्त राग रुचिभि: परमाणुभिस्त्वं, निर्मापितस् त्रि भुवनैक ललाम भूत !
तावन्त एव खलु तेऽप्यणव: पृथिव्यां, यत्ते समान मपरं न हि रूप मस्ति ||12||
वक्त्रं क्व ते सुर नरोरग नेत्र हारि, नि:शेष निर्जित जगत्त्रितयोपमानम्।
बिम्बं कलङ्क मलिनं क्व निशाकरस्य, यद्वासरे भवति पाण्डुपलाश कल्पम् ||13||
सम्पूर्ण मण्डल शशाङ्क कला कलाप, शुभ्रा गुणास् त्रि भुवनं तव लङ्घयन्ति।
ये संश्रितास् त्रि जगदीश्वरनाथ मेकं, कस्तान् निवारयति सञ्चरतो यथेष्टम् ||14||
चित्रं किमत्र यदि ते त्रिदशाङ्ग नाभिर्, नीतं मनागपि मनो न विकार मार्गम्।
कल्पान्त काल मरुता चलिताचलेन, किं मन्दराद्रि शिखरं चलितं कदाचित् ||15||
निर्धूम वर्ति रपवर्जित तैल पूर:, कृत्स्नं जगत्त्रय मिदं प्रकटीकरोषि।
गम्यो न जातु मरुतां चलिता चलानां, दीपोऽपरस्त्वमसि नाथ ! जगत्प्रकाश: ||16||
नास्तं कदाचि दुपयासि न राहु गम्य:, स्पष्टीकरोषि सहसा युगपज् जगन्ति।
नाम्भो धरोदर निरुद्ध महा प्रभाव:, सूर्यातिशायि महिमासि मुनीन्द्र! लोके ||17||
नित्योदयं दलित मोह महान्धकारं, गम्यं न राहु वदनस्य न वारिदानाम्।
विभ्राजते तव मुखाब्ज मनल्प कान्ति, विद्योतयज् जगदपूर्व शशाङ्क बिम्बम् ||18||
किं शर्वरीषु शशि नाह्नि विवस्वता वा, युष्मन्मुखेन्दु दलितेषु तम:सु नाथ!
निष्पन्न शालि वन शालिनी जीव लोके, कार्यं कियज्जल धरै र्जल भार नमै्र: ||19||
ज्ञानं यथा त्वयि विभाति कृताव काशं, नैवं तथा हरि हरादिषु नायकेषु।
तेजो महा मणिषु याति यथा महत्त्वं, नैवं तु काच शकले किरणा कुलेऽपि ||20||
मन्ये वरं हरि हरादय एव दृष्टा, दृष्टेषु येषु हृदयं त्वयि तोषमेति।
किं वीक्षितेन भवता भुवि येन नान्य:, कश्चिन्मनो हरति नाथ ! भवान्तरेऽपि ||21||
स्त्रीणां शतानि शतशो जनयन्ति पुत्रान्, नान्या सुतं त्वदुपमं जननी प्रसूता।
सर्वा दिशो दधति भानि सहस्र रश्मिं, प्राच्येव दिग्जनयति स्फुरदंशु जालम् ||22||
त्वामामनन्ति मुनय: परमं पुमांस मादित्य वर्ण ममलं तमस: पुरस्तात्।
त्वामेव सम्य गुपलभ्य जयन्ति मृत्युं, नान्य: शिव: शिवपदस्य मुनीन्द्र! पन्था: ||23||
त्वा मव्ययं विभु मचिन्त्य मसंख्य माद्यं, ब्रह्माणमीश्वर मनन्त मनङ्ग केतुम्।
योगीश्वरं विदित योग मनेक मेकं, ज्ञान स्वरूप ममलं प्रवदन्ति सन्त: ||24||
बुद्धस्त्वमेव विबुधार्चित बुद्धि बोधात्, त्वं शङ्करोऽसि भुवन त्रय शङ्करत्वात्।
धातासि धीर! शिव मार्ग विधे र्विधानाद्, व्यक्तं त्वमेव भगवन् पुरुषोत्तमोऽसि ||25||
तुभ्यं नमस् त्रिभुवनार्ति हराय नाथ! तुभ्यं नम: क्षिति तलामल भूषणाय।
तुभ्यं नमस् त्रिजगत: परमेश्वराय, तुभ्यं नमो जिन! भवोदधि शोषणाय ||26||
को विस्मयोऽत्र यदि नाम गुणै रशेषैस् त्वं संश्रितो निरवकाश तया मुनीश !
दोषै रुपात्त विविधाश्रय जात गर्वै:, स्वप्नान्तरेऽपि न कदाचिद पीक्षितोऽसि ||27||
उच्चै रशोक तरु संश्रित मुन्मयूख माभाति रूपममलं भवतो नितान्तम्।
स्पष्टोल्लसत् किरण मस्त तमो वितानं, बिम्बं रवेरिव पयोधर पाश्र्ववर्ति ||28||
सिंहासने मणि मयूख शिखा विचित्रे, विभ्राजते तव वपु: कनकावदातम्।
बिम्बं वियद् विलस दंशुलता वितानं, तुङ्गोदयाद्रि शिरसीव सहस्र रश्मे: ||29||
कुंदावदात चलचामर चारू शोभं, विभ्राजते तव वपु: कलधौतकान्तं |
उद्यच्छशांक शुचिनिर्झर वारिधार, मुच्चैस्तटम् सुरगिरेरिव शांतकौम्भम ||30||
छत्रत्रयं तव विभाति शशाङ्क कान्त, मुच्चैः स्थितं स्थगित भानुकर प्रतापम्।
मुक्ताफल प्रकरजाल विवृद्धशोभं, प्रख्यापयत्त्रिजगतः परमेश्वरत्वम् ||31||
गम्भीर तार रव पूरित दिग्विभागस्, त्रैलोक्य लोक शुभ सङ्गम भूति दक्ष:।
सद्धर्म राज जय घोषण घोषक: सन्, खे दुन्दुभि ध्र्वनति ते यशस: प्रवादी ||32||
मन्दार सुन्दर नमेरु सुपारिजात, सन्तानकादि कुसुमोत्कर वृष्टि रुद्घा।
गन्धोद बिन्दु शुभ मन्द मरुत्प्रपाता, दिव्या दिव: पतति ते वचसां ततिर्वा ||33||
शुम्भत् प्रभा वलय भूरि विभा विभोस्ते, लोक त्रये द्युतिमतां द्युति माक्षिपन्ती।
प्रोद्यद् दिवाकर निरन्तर भूरि संख्या, दीप्त्या जयत्यपि निशामपि सोमसौम्याम् ||34||
स्वर्गापवर्ग गम मार्ग विमार्गणेष्ट:, सद्धर्म तत्त्व कथनैक पटुस् त्रिलोक्या:।
दिव्य ध्वनि र्भवति ते विशदार्थ सर्व,भाषास्वभाव परिणाम गुणै: प्रयोज्य: ||35||
उन्निद्र हेम नव पङ्कज पुञ्ज कान्ती, पर्युल् लसन् नख मयूख शिखाभिरामौ।
पादौ पदानि तव यत्र जिनेन्द्र ! धत्त:, पद्मानि तत्र विबुधा: परिकल्पयन्ति ||36||
इत्थं यथा तव विभूति रभूज् जिनेन्द्र्र ! धर्मोपदेशन विधौ न तथा परस्य।
यादृक् प्र्रभा दिनकृत: प्रहतान्धकारा, तादृक् कुतो ग्रहगणस्य विकासिनोऽपि ||37||
श्च्यो तन् मदाविल विलोल कपोल मूल, मत्त भ्रमद् भ्रमर नाद विवृद्ध कोपम्।
ऐरावताभ मिभ मुद्धत मापतन्तं दृष्ट्वा भयं भवति नो भव दाश्रितानाम् ||38||
भिन्नेभ कुम्भ गल दुज्ज्वल शोणिताक्त, मुक्ता फल प्रकरभूषित भूमि भाग:।
बद्ध क्रम: क्रम गतं हरिणा धिपोऽपि, नाक्रामति क्रम युगाचल संश्रितं ते ||39||
कल्पान्त काल पवनोद्धत वह्नि कल्पं, दावानलं ज्वलित मुज्ज्वल मुत्स्फुलिङ्गम्।
विश्वं जिघत्सुमिव सम्मुख मापतन्तं, त्वन्नाम कीर्तन जलं शमयत्यशेषम् ||40||
रक्तेक्षणं समद कोकिल कण्ठ नीलम्, क्रोधोद्धतं फणिन मुत्फण मापतन्तम्।
आक्रामति क्रम युगेण निरस्त शङ्कस् त्वन्नाम नागदमनी हृदि यस्य पुंस: ||41||
वल्गत् तुरङ्ग गज गर्जित भीमनाद, माजौ बलं बलवता मपि भूपतीनाम्।
उद्यद् दिवाकर मयूख शिखापविद्धं, त्वत्कीर्तनात्तम इवाशु भिदामुपैति: ||42||
कुन्ताग्र भिन्न गज शोणित वारिवाह, वेगावतार तरणातुर योध भीमे।
युद्धे जयं विजित दुर्जय जेय पक्षास्, त्वत्पाद पङ्कज वनाश्रयिणो लभन्ते: ||43||
अम्भो निधौ क्षुभित भीषण नक्र चक्र, पाठीन पीठ भय दोल्वण वाडवाग्नौ।
रङ्गत्तरङ्ग शिखर स्थित यान पात्रास्, त्रासं विहाय भवत: स्मरणाद् व्रजन्ति : ||44||
उद्भूत भीषण जलोदर भार भुग्ना:, शोच्यां दशा मुपगताश् च्युत जीविताशा:।
त्वत्पाद पङ्कज रजो मृत दिग्ध देहा:, मत्र्या भवन्ति मकर ध्वज तुल्यरूपा: ||45||
आपाद कण्ठमुरु शृङ्खल वेष्टिताङ्गा, गाढं बृहन् निगड कोटि निघृष्ट जङ्घा:।
त्वन् नाम मन्त्र मनिशं मनुजा: स्मरन्त:, सद्य: स्वयं विगत बन्ध भया भवन्ति: ||46||
मत्त द्विपेन्द्र मृग राज दवानलाहि, संग्राम वारिधि महोदर बन्ध नोत्थम्।
तस्याशु नाश मुपयाति भयं भियेव, यस्तावकं स्तव मिमं मतिमा नधीते: ||47||
स्तोत्र स्रजं तव जिनेन्द्र गुणै र्निबद्धाम्, भक्त्या मया रुचिर वर्ण विचित्र पुष्पाम्।
धत्ते जनो य इह कण्ठ गता मजस्रं, तं मानतुङ्ग मवशा समुपैति लक्ष्मी: ||48||

प्रिंट करें